de Verloskundige

Q&A vaccinatie tegen het coronavirus

20 januari 2021

In deze Q&A vind je het antwoord op de meestgestelde vragen rond zwangerschap en vaccineren. Heb je aanvullende vragen? Stel ze aan je verloskundige.

De Q&A is gebaseerd op het standpunt 'Vaccinatie tegen COVID-19 rondom zwangerschap en kraambed van de werkgroep Corona van beroepsverenigingen in de geboortezorg.

Mag ik gevaccineerd worden tegen corona in de zwangerschap?
Omdat tot nu toe weinig bekend is over de vaccinaties van Pfizer en Moderna in de zwangerschap, is het advies om tijdens de zwangerschap niet standaard te vaccineren. Er zijn een twee redenen waarbij wél wordt aangeraden om tijdens de zwangerschap te vaccineren.

1. Zwangeren met beroepen waarbij hoge kans op blootstelling aan het coronavirus niet te vermijden of uit te sluiten valt.

2. Zwangeren met ernstig onderliggend lijden:

• Vrouwen met chronische luchtweg- of longproblemen die onder behandeling van een longarts zijn.
• Chronische hartpatiënten die daardoor in aanmerking komen voor een griepprik.
• Vrouwen met diabetes die slecht ingesteld zijn en/of met complicaties.
• Vrouwen met een nierziekte die moeten dialyseren of wachten op een niertransplantatie.
• Vrouwen met een verminderde weerstand tegen infecties doordat zij medicijnen gebruiken voor een auto-immuunziekte en vrouwen die een orgaan- of stamceltransplantatie hebben ondergaan. Vrouwen die een bloedziekte hebben. Vrouwen met een verminderde weerstand doordat ze weerstand verlagende medicijnen nemen. Kankerpatiënten tijdens of binnen drie maanden na chemotherapie en/of bestraling. Vrouwen met ernstige afweerstoornissen waarvoor zij behandeling nodig hebben van een arts. Vrouwen die geen milt hebben, of een milt die niet functioneert, lopen geen extra risico op ernstige coronabesmetting, maar wel op een mogelijke (secundaire) infectie met pneumokokken.
• Vrouwen met een hiv- (humaan immunodeficiëntievirus) infectie die (nog) niet onder behandeling zijn van een arts of met een hiv-infectie met een CD4 cluster of differentiation 4 cluster of differentiation 4 getal onder <200/mm2.
• Vrouwen met ernstige leverziekte
• Vrouwen met zeer ernstig overgewicht.

In deze twee situaties lijkt het doormaken van een Corona-infectie mogelijk schadelijker dan de eventuele nadelen van een vaccinatie. Het advies is om met je behandelend specialist of huisarts te bespreken wat voor jou van toepassing is.

Is het verplicht om me te laten vaccineren als ik tot 1 van de risicogroepen behoor?
Het is niet verplicht je te laten vaccineren. Ook niet als je beroepsmatig in aanmerking komt voor een vaccinatie.

Voor meer juridische informatie over jouw rechten kan je deze website raadplegen; https://www.eldermans-geerts.nl/expertise/corona/faq-vaccinatieplicht-zorgverlener-corona/

Als ik niet gevaccineerd wil worden tijdens mijn zwangerschap, hoe kan ik het risico verminderen om besmet te raken met het corona?
Om het risico te verminderen om besmet te raken met corona gelden de algemene adviezen: werk thuis, vermijd drukte, was je handen regelmatig, houdt 1.5 m afstand, draag een mondkapje in openbare ruimtes.

In welke periode van de zwangerschap kan vaccinatie plaatsvinden?
Indien vaccinatie tijdens de zwangerschap wenselijk is, dan wordt er bij voorkeur na de eerste drie maanden gevaccineerd, hoewel men er nu vanuit gaat dat ook vaccineren in de eerste drie maanden zou kunnen. Toekomstige studies moeten deze veiligheid nog definitief bevestigen.

Mag ik gevaccineerd worden tijdens het geven van borstvoeding?
De vaccinatie kan plaatsvinden bij vrouwen die borstvoeding geven. De veiligheid lijkt hiervan gewaarborgd omdat niet wordt gevaccineerd met een “levend virus”. Toekomstige studies moeten de veiligheid definitief bevestigen.

Moet je als je gevaccineerd bent en in nauw contact bent geweest met iemand die corona heeft in quarantaine?
Ja, ook iemand die gevaccineerd is moet de richtlijnen van het RIVM blijven volgen als diegene in contact is geweest met een persoon met corona. Het vaccin beschermt na de tweede vaccinatie voor ruim 90% tegen corona, maar dus niet voor 100%. Ook weten we nog niet hoe lang het vaccin werkt. Daarom moeten gevaccineerde personen gewoon in quarantaine als zij een huisgenoot of nauw contact zijn van een persoon met corona. Als er meer bekend is over de effectiviteit van de vaccins, wordt het quarantainebeleid mogelijk aangepast.

Bij wie kan je terecht als je gevaccineerd wil worden?
Als je gevaccineerd wil worden omdat je tijdens je werk mogelijk in contact komt met Corona dan kan je contact opnemen met de Arboarts. Wil je gevaccineerd worden omdat je onderliggend lijden hebt (zoals hierboven beschreven in de Q&A) dan kun je contact opnemen met je behandelend arts. Dit kan dus je arts in het ziekenhuis zijn of je huisarts.

Over welk vaccin gaat deze Q&A?
Dit gaat alleen over de mRNA vaccinatie van Pfizer-BionTech en Moderna.

Welke vaccins worden er gebruikt in Nederland?Op dit moment wordt er gevaccineerd met twee verschillende vaccins in Nederland: Pfizer en Moderna. De overheid bepaald voor welk vaccin je in aanmerking komt. Dit ligt aan de doelgroep waarbinnen je past het moment van vaccineren en de beschikbaarheid van de vaccins. Het is de bedoeling dat je tweemaal gevaccineerd wordt met hetzelfde vaccin. Er worden door komende tijd ook nog andere vaccins verwacht, als hier meer duidelijk over is zullen we dat ook op deze site vermelden.

Heeft het zin om je te laten vaccineren als je al corona hebt gehad?
Ook na een doorgemaakte corona-infectie is het advies om je te laten vaccineren. Het is niet duidelijk hoeveel antistoffen je na een infectie hebt opgebouwd. Dat verschilt per persoon en per infectie. Waarschijnlijk hebben mensen die weinig last hebben gehad van een Corona infectie ook weinig antistoffen. Het vaccin zorgt ervoor dat je voldoende antistoffen opbouwt om je te beschermen tegen een infectie.

Als ik positieve antistoffen heb voor corona moet ik me dan nog laten vaccineren?
Ook als je een corona-infectie hebt gehad, is het advies om je te laten vaccineren. Het is niet duidelijk hoeveel antistoffen je na een infectie hebt opgebouwd en hoelang deze in je lichaam aanwezig blijven. Dat verschilt per persoon en per infectie. Daarbij komt dat herbesmetting, hoewel zeldzaam, mogelijk is. Het vaccin zorgt ervoor dat je voldoende antistoffen opbouwt om je te beschermen tegen een infectie. Maar ook hiervan is onbekend hoelang deze antistoffen blijven bestaan in het lichaam. Om deze twee redenen is dus het advies om ook bij positieve antistoffen én horend bij één van de twee risicogroepen, je te laten vaccineren.

Ben je meteen beschermd tegen het krijgen van corona na het krijgen van de eerste vaccinatie?
Je lichaam heeft tijd nodig om antistoffen aan te maken, dit duurt ongeveer tien dagen. De tweede vaccinatie is nodig om de hoeveelheid antistoffen te verhogen, en om ze langduriger in je lichaam te laten blijven. Je bent dus niet gelijk beschermd, dit heeft even tijd nodig. Het is nog niet bekend hoe lang de antistoffen voldoende bescherming bieden tegen het krijgen van een Corona infectie.

Worden kinderen gevaccineerd?
Kinderen worden relatief weinig ziek van een Corina infectie, het heeft daarom geen prioriteit om kinderen te vaccineren. De veiligheid en effectiviteit is bij kinderen ook nog niet onderzocht. Voordat kinderen gevaccineerd worden zal dat nog moeten gebeuren. Op dit moment worden vaccinaties aangeboden vanaf 18 jaar.

Heeft het krijgen van een coronavaccinatie gevolgen voor mijn kinderwens?
In de bijsluiter van Pfizer staat het advies om de eerste twee maanden niet zwanger te worden na vaccinatie. In de bijsluiter van het Moderna vaccin staat geen advies om een zwangerschap uit te stellen na vaccinatie.

Het standpunt van de beroepsverenigingen in de geboortezorg geeft aan dat vaccineren kan, omdat er niet met levend virus gevaccineerd wordt. Toekomstige studies moeten de veiligheid definitief bevestigen.

Als ik gevaccineerd ben, gelden de Corona maatregelen nog?
Ook na vaccinatie gelden de adviezen (1,5 meter maatregel, hygiëne etc.) van de overheid. We weten immers nog niet of mensen na vaccinatie toch besmet kunnen raken met het coronavirus en in welke mate zij dan besmettelijk zijn voor anderen.

Is zwangerschapsdiabetes een aandoening waarbij aanbevolen wordt om te vaccineren?
In het advies van de betrokken beroepsverenigingen in de geboortezorg staat dat vrouwen met diabetes die slecht ingesteld zijn en/of met complicaties geadviseerd wordt te vaccineren. Zwangeren die bekend zijn met zwangerschapsdiabetes en onder controle zijn van de eerstelijns verloskundige vallen hier niet onder als de bloedsuikers stabiel zijn, de foetale groei normaal is en het BMI<40.

Wat is zeer ernstig overgewicht?
We spreken van zeer ernstig overgewicht of morbide obesitas, indien je vóór je zwangerschap een BMI had van 40 of meer. Je kunt je BMI berekenen op de website van het Voedingscentrum.

Classificatie van BMI en buikomvang bij volwassenen volgens richtlijn NHG

Normaal gewicht

BMI 18,5 – 24,9

Overgewicht

BMI 25,0 – 29,9

Obesitas

BMI 30,0 – 39,9

Morbide Obesitas

BMI groter dan 40

Ik werk in de acute zorg/ op een Covid-19- cohort afdeling/verpleeg- of verzorgingshuis. Mag ik in de zwangerschap gevaccineerd worden?
Tot nu toe is weinig bekend over de mRNA vaccinaties van Pfizer-BioNtech en Moderna in de zwangerschap. De kans dat je als zwangere werkend in de acute zorg, op een Covid-19 cohort, in een verpleeg- of verzorgingshuis besmet raakt, is groter dan voor zwangeren die minder vaak met het coronavirus in aanraking komen. Zwangere vrouwen lijken iets vaker een ernstig verloop van Covid-19 te kennen dan niet zwangere vrouwen in dezelfde leeftijdscategorie. Zwangere vrouwen lijken niet méér vatbaar te zijn voor Covid-19. Het is aannemelijk dat de mRNA vaccinaties niet schadelijk zijn tijdens de zwangerschap, omdat er niet met een “levend virus” wordt gevaccineerd. De mogelijke nadelen van een mRNA vaccin lijken niet op te wegen tegen de nadelen van het doormaken van een Covid-19 in de zwangerschap. Het advies vanuit de multidisciplinaire werkgroep Covid-19 & zwangerschap is daarom wel voor de vaccinatie te kiezen als je beroepsmatig een oproep krijgt om gevaccineerd te worden. Uiteraard is dit een advies, je mag dus voor jezelf de keuze maken waar je je het best bij voelt. Vaccineren is namelijk (nog steeds) niet verplicht. Je kunt ook in gesprek gaan met je werkgever of Arboarts om te bespreken of er ander werk mogelijk is.

Als ik twijfel over vaccineren met wie kan ik dit dan overleggen?
In de richtlijn Covid-19 & zwangerschap staat beschreven dat zwangeren voor vaccinatie door hun zorgverlener op de voor- en nadelen moeten worden gewezen. De huidige richtlijn geeft aan dat gezonde zwangeren niet worden gevaccineerd.Zwangeren met een verhoogde blootstelling aan corona door hun werkzaamheden kunnen overleggen met de bedrijfsarts. Zwangeren met onderliggend lijden met hun specialist of huisarts. De artsen van de GGD's kunnen zo nodig ook benaderd worden.

Mag ik als zwangere zorgverlener de vaccinatie weigeren?
Het is niet verplicht je te laten vaccineren. Het is aan te raden je goed te laten informeren over de eventuele voor- en nadelen van vaccineren en op die manier een weloverwogen besluit te nemen.

Kijk voor meer juridische informatie over jouw rechten op de website van Eldermans en Geerts.

Ik ben zorgverlener en wil niet gevaccineerd worden. Welke voorzorgsmaatregelen moet mijn werkgever nemen?
Juristen zeggen hierover: ‘De werkgever is verantwoordelijk voor het beschermen van de gezondheid van de werknemer. Deze moet helder formuleren op welke manier de gezondheid van de werknemer beschermd wordt en met welke middelen. Als een vaccinatie daarbij hoort en je wilt deze niet, dan mag je van de werkgever verwachten dat er andere passende werkzaamheden aangeboden worden. Dit geldt nu ook voor zwangeren die > 28 weken zwanger zijn en zich vanwege hun werkzaamheden niet aan de anderhalve meter maatregel kunnen houden.

Zie ook de website van Edlermans en Geerts.

Deel via:

  • Facebook
  • Twitter
  • E-mail

Zoek een verloskundige bij jou in de buurt

Ben je zwanger of heb je een kinderwens?

Neem dan contact op met een verloskundige.

Over deverloskundige.nl

Deze site is een initiatief van de KNOV, de beroepsorganisatie van verloskundigen.

Naar knov.nl