Misselijkheid

Misselijkheid komt vaak voor tijdens de zwangerschap. Vooral in het eerste trimester (de eerste twaalf weken). Ongeveer vijftig tot tachtig procent van de zwangeren heeft er last van. Vaak wordt het 'ochtendmisselijkheid' genoemd. Maar zwangerschapsmisselijkheid kan op elk moment van de dag voorkomen. De periode van misselijkheid gaat meestal vanzelf voorbij. Veel zwangeren zijn na veertien tot zestien weken van de misselijkheid af. 

Zeer ernstige misselijkheid komt voor bij 0,5 tot 2 procent van de zwangeren. Dit heet hyperemisis gravidarum (HG). Je kan dan niet genoeg vocht en voeding binnenhouden. Over deze ernstige vorm van zwangerschapsmisselijkheid kan je meer lezen in dit artikel.

Er zit verschil in hoe zwangeren zwangerschapsmisselijkheid ervaren. De één moet overgeven, de ander is alleen misselijk. Je kan ook last hebben van een flauw of naar gevoel in je maag, of het gevoel dat je gaat overgeven. Sommigen moeten veel kokhalzen. De misselijkheid kan erger worden van bepaalde geuren, smaken of bewegingen, of door het kijken naar beweging. Veel zwangeren hebben vooral vlak na het opstaan in de ochtend last van misselijkheid. 

In een enkel geval is de misselijkheid zo ernstig dat voeding en vocht binnenhouden (bijna) niet lukt. Je kan dan ook last krijgen van uitdroging en gewicht verliezen. Dit heet hyperemesis gravidarum (HG), hier lees je meer.

Dit kan helpen als je last hebt van zwangerschapsmisselijkheid: 

• Eet vaker op de dag kleine beetjes.
• Blijf goed drinken, het liefst water.
• Heb je vooral in de ochtend last van misselijkheid? Eet dan iets zodra je wakker wordt, voordat je uit bed komt.
• Vermijd pittig, sterk gekruid en vet eten, en eten met een sterke geur.
• Drink liever geen dranken met koolzuur (prik), daarvan wordt de misselijkheid vaak erger.
• Probeer veel rust te nemen.
• Luister naar je lichaam. Gezond eten is belangrijk, maar misschien kan je lichaam (tijdelijk) beter tegen minder gezonde opties, zoals witbrood in plaats van volkorenbrood. Dat kan je gerust eten. Beter iets dan niets. 

Meestal kan misselijkheid tijdens de zwangerschap geen kwaad voor jou en je baby. Moet je regelmatig overgeven, dan is het wel belangrijk dat je goed blijft drinken. Zo raak je niet uitgedroogd. Krijg je weinig voedingsstoffen binnen omdat je misselijk bent? Over het algemeen hebben we een goede voorraad in ons lichaam (reserves). Jouw eigen lichaam gebruikt deze voedingsstoffen en ze gaan naar de baby. Zo krijgen jullie allebei genoeg binnen, zelfs als je een periode veel overgeeft en minder eet. 

Heb je last van hyperemisis gravidarum (zeer ernstige zwangerschapsmisselijkheid)? Dan is het wel belangrijk om je verloskundige te bellen, om te kijken of bijvoeden nodig is voor de groei van je baby.

Er zijn veel onderzoeken gedaan naar de oorzaak van zwangerschapsmisselijkheid. Waarschijnlijk komt het door veranderingen in de hormonen. Later in de zwangerschap lijkt verandering in de vertering van eten ook mee te spelen. Daarnaast speelt het stofje GDF15 een rol. Dit wordt aangemaakt door de placenta. De een maakt hier meer van aan dan de ander en het verschilt hoe de hersenen op het stofje reageren. Dit is genetisch bepaald.

Als je last hebt van zwangerschapsmisselijkheid hoeft je de verloskundige meestal niet te bellen. Kleine beetjes eten, genoeg drinken en genoeg rust nemen helpt vaak voldoende. Bel wel als je: 

• meer dan drie keer overgeeft per dag;
• gal of bloed in je braaksel hebt;
• geen vocht of eten kan binnenhouden;
• denkt dat je uitgedroogd raakt. Uitdroging kan je herkennen aan: sterk ruikende en donkere urine, moeite met concentreren, extreme vermoeidheid of gewicht verliezen. 

Twijfel je of jouw klachten erg genoeg zijn om je verloskundige te bellen? Dan is het goed om te weten dat je altijd mag bellen. Je verloskundige bespreekt dan met je hoe je de misselijkheid ervaart. Het kan ook zijn dat je je er somber door voelt of dat blij zijn met de zwangerschap niet meer lukt. Je verloskundige luistert naar je en denkt mee over wat je kan helpen om je beter te voelen.

De verloskundige beoordeelt of de misselijkheid past bij een gezonde zwangerschap, of dat het ernstige misselijkheid is (hyperemesis gravidarum). Daarnaast krijg je advies over voeding en hoe je genoeg vocht binnenkrijgt. Bij heel erge misselijkheid kan de verloskundige medicijnen voorschrijven die de klachten verminderen. 

Lijkt dit niet te helpen, dan kan je in het ziekenhuis worden opgenomen. Je krijgt daar vocht en voedingsstoffen toegediend via een infuus (slangetje in je arm). Of je kan andere medicijnen krijgen, die de verloskundige niet kan voorschrijven. Heb je behoefte aan meer hulp of contact met lotgenoten? Dan kan de verloskundige je daar advies over geven.

Bij de meeste zwangeren wordt de misselijkheid vanzelf minder na het eerste trimester (twaalf weken zwangerschap). Vaak gaat het helemaal over, of komt het alleen af en toe nog terug. Als de misselijkheid blijft, kan je verloskundige verschillende adviezen geven om de klachten te verminderen. Ook denkt ze met je mee wat je kan helpen bij je gezondheid. Bijvoorbeeld wat betreft eten en drinken, rust en wat zou kunnen helpen op je werk. Wordt het niet beter, dan is het soms nodig om de zorg over te dragen aan het ziekenhuis.