Echo's tijdens de zwangerschap

Elke zwangere krijgt minimaal drie echo’s aangeboden: de termijnecho, de 13-wekenecho en de 20-wekenecho. Deze echo's hoef je niet te betalen en je beslist zelf of je ze wilt. Hieronder staat per echo wat er wordt onderzocht.  

Termijnecho  

Meestal is dit de eerste echo die je krijgt aangeboden, rond de tiende week van je zwangerschap. Het onderzoek is bedoeld om te bepalen hoe lang je precies zwanger bent. Tijdens deze echo wordt de baby opgemeten op het scherm. Uit de meting komt een berekening van je uitgerekende datum. In de weken rond deze datum (week 37-42) wordt je baby geboren.  

Het bepalen van de uitgerekende datum is belangrijk. Dit is de basis voor alle volgende controles, echo’s en metingen tijdens je zwangerschap. Bij de termijnecho kijkt de echoscopist ook of er een kloppend hartje te zien is en of de baby zich ontwikkelt zoals verwacht. En is het één baby of twee? Bij ongeveer 3 op de 200 zwangerschappen zitten er twee of meer baby’s in de baarmoeder (een meerling).  

Echo's prenatale screening 

De 13-wekenecho en de 20-wekenecho zijn medische echo’s. Alle zwangeren krijgen deze echo's aangeboden vanuit het Nederlandse prenatale screeningsprogramma (PNS). Prenatale screening betekent: onderzoek vóór de geboorte. Hierbij kunnen lichamelijke afwijkingen bij een ongeboren baby worden opgespoord. Je verloskundige bespreekt de opties voor prenatale screening met je tijdens een van je eerste afspraken. In dit artikel kan je meer lezen over prenatale screening. 

Soms is er een reden voor een andere echo dan de termijnecho, de 13-wekenecho en de 20-wekenecho. Deze echo’s zijn er nog meer tijdens de zwangerschap: 

Vroege echo 

De vroege echo heet ook wel vitaliteitsecho. Vita betekent: leven. Deze echo kan tussen 5 en 8 weken zwangerschap worden gemaakt, om te kijken of het hartje klopt. Ook wordt gekeken of het embryo (vruchtje) in de baarmoeder groeit, en niet in de eileider (een buitenbaarmoederlijke zwangerschap). Als er een medische reden is voor een vroege echo, vergoedt de zorgverzekering de kosten. Voorbeelden van medische redenen zijn: 

• Je hebt buikpijn en/of bloedverlies in het begin van je zwangerschap. 
• Het is onzeker hoe lang je zwanger bent. 
• Er zijn tekenen dat het een buitenbaarmoederlijke zwangerschap zou kunnen zijn. 
• Je hebt eerder een miskraam gehad of er is een verhoogde kans op een miskraam.  

Groeiecho 

Tijdens de afspraken bij de verloskundige voelt deze aan je buik, om te controleren of de baby goed groeit. Bij twijfel over de grootte van je baby, kan er een groeiecho worden gemaakt. De echoscopist meet op het scherm het hoofd, de buik en de lengte van een been van je baby. Dan wordt gekeken of deze maten kloppen bij het aantal weken dat je zwanger bent. Deze echo wordt vergoed door de zorgverzekering. 

Bij sommige zwangeren is er een verhoogd risico dat de baby erg groot wordt (dit heet macrosoom) of juist erg klein (dysmatuur). Dan kan de groei van de baby extra worden gecontroleerd. Deze zwangeren krijgen standaard groeiecho’s aangeboden tussen 28 en 36 weken. Dit is bijvoorbeeld zo wanneer je

• eerder bent bevallen van een erg grote of erg kleine baby; 
• boven de veertig jaar bent;  
• obesitas hebt. 

Liggingsecho  

Meestal ligt een baby met het hoofd naar beneden in de buik als je rond de 35 weken zwanger bent. Dit heet: in hoofdligging. Tijdens de geboorte heeft een hoofdligging voordelen vergeleken met een stuitligging. Een baby in stuitligging ligt met de billen naar beneden in de buik. Tijdens de controles voelt de verloskundige via je buik naar de ligging van je baby. Als er twijfel is rond 35 weken zwangerschap, kan met een liggingsecho worden gekeken hoe je baby in je baarmoeder ligt. Deze echo wordt vergoed door de zorgverzekering. 

Pretecho 

De echo's die je tijdens de zwangerschap via je verloskundige kan laten doen, hebben over het algemeen een medische reden. Maar veel ouders vinden het ook heel leuk dat ze met een echo hun baby kunnen zien. Hiervoor kan je een pretecho laten maken. Daarbij is vaak ook te zien wat het geslacht van de baby is, als je dit wil weten. Een pretecho wordt niet vergoed door de zorgverzekering.

Als je zwanger bent, krijg je een aantal echo's standaard aangeboden. Er kunnen ook extra echo's worden gemaakt, als er een medische reden voor is. De verloskundige kan beoordelen of een extra echo zinvol is. Zonder duidelijke reden kan je geen extra medische echo’s laten maken. Deze zijn alleen bedoeld om problemen op te sporen. Wil je graag een extra echo om de baby te zien, dan kan je een pretecho laten maken. Een pretecho moet je zelf betalen.

Voor de termijnecho, de 13-wekenecho en de 20-wekenecho kan je naar je verloskundige, een erkend echocentrum of het ziekenhuis. Hier ga je ook naartoe voor andere echo's met een medische reden. Voor pretecho's zijn er geen strenge regels. Sommige verloskundigen of echocentra bieden dit aan. Ook zijn er bedrijven die pretecho's maken. Deze komen soms ook bij mensen thuis. Tijdens een pretecho wordt niet gekeken naar eventuele afwijkingen.

Een echo is nooit verplicht. Je mag altijd zelf kiezen of je een echo wel of niet wil. Ook als het een medische echo is. In Nederland heb je het recht op niet-weten en op autonomie (vrije wil). Dat betekent dat je zelf mag besluiten welke onderzoeken en informatie je wel en niet wil. Je verloskundige bespreekt de keuze over echo's met je tijdens een van de eerste afspraken. Je kan het ook zelf tegen je verloskundige zeggen als je een echo niet wil.

Vanaf 15 weken zwangerschap is het geslacht van een baby met een echo te zien. Dat betekent dat je bij de 20-wekenecho kan weten of je een meisje of een jongen krijgt. Wil je dit eerder weten, dan kan je na 15 weken een pretecho laten maken. Deze echo moet je zelf betalen.

Bij een vroege echo, tijdens de eerste weken van de zwangerschap, is het vruchtje (embryo) nog erg klein en zit het diep in het bekken. Het kan daardoor lastig zijn om het met een echo via de buik in beeld te krijgen. Je kan dan ook een inwendige echo krijgen. Dit betekent dat de echo wordt gemaakt via je vagina. Hiervoor wordt een dunne staaf (echoprobe) in je vagina ingebracht.