Afscheid nemen van je baby na een stilgeboorte

Stilgeboorte betekent dat de baby overlijdt in de buik, tijdens de bevalling of kort erna. De medische term is: intra-uteriene vruchtdood (IUVD). Intra betekent ‘in’, uterien betekent ‘baarmoeder’ en vrucht is een woord voor ongeboren baby. Een zwangerschapsafbreking met medische reden betekent ook dat de baby overlijdt. En bij een veel te vroege geboorte kan de baby overlijden.  

In dit artikel kan je meer lezen over oorzaken van een stilgeboorte en hoe de bevalling gaat.

Je baby is na de geboorte maar kort bij je. In de tijd die je samen hebt, kan je herinneringen maken. Dat kan helpen bij het afscheid en troost geven bij het rouwen om je baby. Ook maakt het het makkelijker om later over je baby te blijven praten. Je verloskundige, de kraamzorg en een uitvaartbegeleider kunnen je hierbij begeleiden.

Herinneringen maken

Dit zijn dingen die je kan doen om je baby te leren kennen en aandenkens te hebben voor later: 

• Je baby een naam geven. De naam die je geeft vertelt iets over wie je baby is. En een naam maakt het makkelijker om over hem of haar te praten.
• Je baby vasthouden. Dit kan direct na de geboorte en de dagen daarna.
• Foto's maken. Er zijn vrijwilligers die gratis professionele foto's maken na een stilgeboorte. Kijk voor informatie op Stichting Still of Make a Memory.
• Een knuffel, dekentje of omslagdoek voor je baby kiezen. Die kan je gebruiken zolang je baby er is en daarna bewaren.
• Als je baby haar heeft, kan je een beetje afknippen en bewaren. Ook de navelklem of andere spulletjes kan je bewaren.
• Vaak wordt in het ziekenhuis een afdruk van het handje of voetje gemaakt als ouders dit willen.
• Je kan een beetje moedermelk meegeven aan je baby en/of bewaren. Dit kan je ook laten verwerken in een sieraad.
• Heb je al andere kinderen, betrek die dan bij het maken van herinneringen met hun broertje of zusje. Ook je familie en vrienden kan je uitnodigen om je baby te ontmoeten.  

Mee naar huis

Na de bevalling in het ziekenhuis kan je je baby mee naar huis te nemen als je dat wilt. Dit mag in je eigen auto. Je krijgt een artsenverklaring van het ziekenhuis mee. Daarin staat dat je baby is geboren en overleden. Je baby kan bij je thuis blijven tot de dag van de begrafenis of crematie. Dat geeft je de tijd om je baby te bekijken en vast te houden wanneer je wilt, aan familie en vrienden te laten zien en foto's te maken. Ouders die hiervoor kiezen, vinden dit erg waardevol. Het is belangrijk dat je baby goed bewaard blijft. Dat kan op deze manieren: 

• Watermethode. Je baby wordt in koud water gelegd. De huid neemt het water een klein beetje op, en blijft er daardoor voller uitzien. Je kan je baby af en toe uit het water halen om hem of haar vast te houden of foto's te maken. Hier vind je meer informatie over de watermethode.
• In een bedje. Er worden koelelementen of ijszakken in het bedje of wiegje gelegd. Je kan je baby toedekken en af en toe uit het bedje halen om vast te houden.
• Balsemen. Dit is een manier om een overleden baby op te baren zonder dat er koeling nodig is. Je baby voelt dan minder koud aan als je hem of haar aanraakt of vasthoudt. Balsemen kan niet altijd. Soms is de huid te kwetsbaar.  

Je kan ook later in de kraamweek nog besluiten om je baby naar een uitvaartcentrum te (laten) brengen.  

Niet mee naar huis

Als je je baby liever niet mee naar huis wil nemen, kan hij of zij in het ziekenhuis blijven in een speciale ruimte (mortuarium). Daar kan je baby blijven tot de crematie of begrafenis. Na een zwangerschap van minder dan 24 weken kan een baby soms ook vanuit het ziekenhuis worden gecremeerd. Dit is zonder uitvaart en je kan er niet bij zijn. Je krijgt bericht als de as wordt uitgestrooid.  

Je kan je baby ook naar een uitvaartcentrum (laten) brengen. Daar blijft je baby tot de uitvaart in een speciale kamer. Je kan je baby daar bezoeken. Als je later toch besluit dat je je baby bij je thuis wil hebben, kan dat. Je baby kan vanuit het ziekenhuis of het uitvaartcentrum worden opgehaald.

Na 24 weken zwangerschap is het wettelijk verplicht om een overleden baby te begraven of cremeren. Vóór 24 weken is dat alleen verplicht als de baby na de geboorte langer dan 24 uur heeft geleefd. Dat gebeurt bijna nooit. Maar ouders mogen wel altijd kiezen voor een begrafenis of crematie. 

Je kan de uitvaart en de crematie of begrafenis laten regelen door een uitvaartmaatschappij. Als je een uitvaartverzekering hebt, is de uitvaart van je baby meestal meeverzekerd. Het kan ook zijn dat de uitvaartverzekering van je (schoon)ouders kosten vergoedt. Het is de moeite waard om dit na te (laten) vragen. Ook kan je zelf dingen regelen voor de uitvaart, zoals de locatie en het kistje voor je baby. Of je kan dit aan familie of vrienden vragen.  

Begraven

Na 24 weken zwangerschap mag dit alleen op een begraafplaats. Sommige begraafplaatsen hebben een plek speciaal voor kinderen. Als je baby voor 24 weken zwangerschap is geboren, mag je zelf kiezen waar je je baby wil begraven.  

Cremeren 

Dit gebeurt in een crematorium. Een deel van de as die overblijft, kan je in een urn thuis bewaren. Je kan de as later ook uitstrooien op een mooie plek of een beetje as in een sieraad laten verwerken.

Na 24 weken zwangerschap is het wettelijk verplicht om aangifte te doen van de geboorte en het overlijden van je baby. Voor 24 weken hoeft dit alleen als je baby langer dan 24 uur heeft geleefd na de geboorte. De aangifte moet binnen drie werkdagen worden gedaan bij de gemeente waar je bent bevallen. Je mag dit zelf doen of aan iemand anders vragen, bijvoorbeeld een familielid of de uitvaartbegeleider.  

Je krijgt een ‘akte van geboorte (levenloos)’ als je baby voor de geboorte is overleden. De naam van je baby, het adres en de datum van overlijden komen op de akte. Als het je eerste kind is, mag je de achternaam van jou en/of je partner kiezen. Als je baby na de geboorte leefde, krijg je een aparte akte van geboorte en een akte van overlijden.  

Daarnaast mag je je baby altijd inschrijven in de Basisregistratie Personen (BRP). Dan is je baby officieel geregistreerd als jouw kind. Dit kan je ook later regelen. Het hoeft niet binnen een bepaalde tijd na de geboorte, maar mag ook jaren later nog.

Je kan je omgeving met een geboortekaartje laten weten dat je baby is geboren en overleden. Veel ouders vinden een geboortekaartje beter passen dan een rouwkaart. In de tekst vertel je dat je baby niet meer leeft.  

Wil je mensen uitnodigen voor de uitvaart? Dan kan dit het beste met een kaart in een rouwenvelop. Dit wordt sneller bezorgd dan een gewone envelop.

Na 24 weken zwangerschap heb je recht op 16 weken betaald verlof, en je partner op geboorteverlof. Voor 24 weken is er geen zwangerschapsuitkering. Je kan je dan ziekmelden bij je werkgever. 

Over rouwen om een overleden baby kan je meer lezen in dit artikel. 

In de kraamweek komt je verloskundige bij je thuis om te kijken hoe het met je gaat. Deze kan praktische en emotionele steun bieden bij het afscheid van je baby. Als je een uitvaart voor je baby organiseert, kan je verloskundige daarbij aanwezig zijn, als je dat wilt.  

In de weken daarna blijft je verloskundige je vaste aanspreekpunt bij vragen of zorgen over jouw gezondheid. Daarmee wordt ook je mentale en emotionele gezondheid bedoeld. Dat betekent dat je verloskundige er voor je is als je behoefte hebt aan steun. Zes weken na de bevalling krijg je een nagesprek aangeboden. Als je het fijn vindt om daarna nog contact te hebben, kan je dit met je verloskundige bespreken en hier afspraken over maken.