Rouwen om een overleden baby

Rouw is de reactie op een groot verlies. Het is meer dan alleen verdriet. Het is een combinatie van allerlei gevoelens, gedachten, gedrag en reacties van je lichaam. Die kunnen erg verschillen per persoon. Ook kan de manier waarop je de rouw ervaart telkens anders zijn.  
 
Als je je baby verliest, rouw je om de dood van je baby. Maar je verliest daarmee ook iets anders: het ouderschap zoals je je dat had voorgesteld, de toekomst samen met je baby. De rouw gaat ook daarover. 
 
Veel ouders van een overleden baby zeggen dat de rouw nooit helemaal weggaat. Het leven van hun baby is voorbij, maar de liefde blijft. Daarmee blijft ook het gemis. Er zijn steeds nieuwe gebeurtenissen waarbij ze dit gemis heel erg voelen. Of verdrietig zijn omdat hun kind niet opgroeit. De rol van het gemis in hun leven verandert wel. Ouders zeggen bijvoorbeeld dat ze ermee leren leven en dat ze ook weer heel gelukkig kunnen zijn.

Iedereen ervaart rouw op haar of zijn eigen manier. Het uit zich in gevoelens, gedachten, gedrag en reacties van het lichaam. Hieronder staan voorbeelden. In een deel zul je je herkennen, maar misschien niet in alles. Hetzelfde geldt voor verhalen over rouw van anderen. Rouw om je eigen baby is anders dan alle andere soorten van rouw die er zijn.  

Gevoelens

Deze gevoelens kan je bijvoorbeeld merken: 

• Verdriet
• Wanhoop, radeloosheid
• Boosheid/woede
• Leegte
• Angst, paniek
• Schuldgevoel, spijt
• Somberheid
• Onrust
• Eenzaamheid
• Verwarring 

Tegelijkertijd kan je voelen hoeveel je van je baby houdt. Je kan heel trots zijn op je baby en op jezelf, omdat je moeder of vader bent geworden. Je kan dankbaar zijn dat je baby in je buik heeft gezeten en is geboren. Er zullen ook dagen zijn dat je minder verdrietig bent. Daar kan je je dan weer schuldig over voelen. Mag je nog wel blij zijn, nu je baby er niet meer is? Maar ook betere momenten of dagen horen erbij.  

Gedachten

Deze gedachten kan je bijvoorbeeld hebben:  

• Waarom overkomt mij dit?
• Had ik iets kunnen doen om het te voorkomen?
• Ik geloof niet dat mijn baby dood is.
• Ik wil niet dat dit waar is.
• Hoe moet ik nu verder?
• Ik hou zoveel van mijn baby.
• Niemand begrijpt mij. 

Maken je gedachten je angstig? Bespreek dit met iemand in je omgeving of je huisarts. Doe dit ook als je alleen nog maar heel sombere gedachten hebt. Of als het je niet lukt om rustig te worden. De huisarts kan je advies geven over passende hulp. 

Gedrag

Je gedachten en gevoelens zorgen voor bepaalde behoeftes en gedrag. Het zijn dingen die je doet of wilt om met de rouw te kunnen omgaan. Dit zijn voorbeelden:

• Je terugtrekken, minder mensen willen zien of spreken.
• Niet alleen willen of durven zijn.
• Heel veel huilen.
• In bed blijven, je nergens toe kunnen zetten.
• Afleiding zoeken, aldoor bezig blijven.
• Niet naar buiten durven.
• Veel over je baby praten, foto's bekijken en aan anderen laten zien.
• Dicht bij spullen of een plek willen zijn die je aan je baby doen/doet denken. 

Tijdens de zwangerschap bereiden je lichaam en je hersenen zich voor op het zorgen voor je baby. Het kan wat tijd kosten voordat dit instinct afneemt. Daardoor kan je de eerste periode behoefte hebben om met je handen bezig te zijn. Of om iets in je armen te houden, zodat die minder leeg voelen.

Lichamelijke klachten

Naast lichamelijke klachten die horen bij het herstel van de zwangerschap en de bevalling, kan je de rouw in je lichaam voelen. Rouwen kost veel energie en emoties uiten zich in je lichaam. Dit kan je bijvoorbeeld merken:

• Pijn in je buik en/of borst
• Het gevoel dat je niet goed kan ademen
• Duizeligheid
• Misselijkheid, overgeven
• Hoofdpijn
• Slapeloosheid
• Uitputting
• Pijn in je spieren door spanning
• Geen eetlust of juist veel trek
• Sneller ziek worden 

Het helpt om goed voor jezelf te zorgen. Probeer elke dag gezond te eten, frisse lucht te krijgen, te bewegen en ook genoeg rust te nemen. Maak je je zorgen om je lichamelijke klachten? Of lukt slapen en/of eten bijvoorbeeld bijna niet? Dan is het goed om contact op te nemen met de huisarts.

Rouw kan je helemaal in beslag nemen in de eerste periode na het verlies van je baby. Het is aldoor aanwezig, bij alles wat je denkt of doet. Het kan tijd kosten om onder ogen te zien dat je baby is overleden, om te begrijpen wat dit betekent en de hevigste pijn door te maken. Hoelang dit duurt, is niet te voorspellen. Maar het blijft niet voor altijd zoals het eerst is. 

Je leven zonder je baby gaat hoe dan ook verder. Er komt een dag waarop je merkt dat het verdriet je minder overweldigt. Er komt weer ruimte om te kijken hoe je verder wilt. Daar ga je weer mee bezig, met heel kleine en grotere stappen.  

Er bestaat geen vast programma voor rouw. Iedereen ervaart het op een heel eigen manier. Er is geen algemeen doel. Er is ook geen vast moment waarop je moet besluiten: nu is de rouw klaar, ik heb het verwerkt.  
 
Veel ouders die hun baby verliezen vinden ‘verwerken’ geen goed woord. De liefde voor hun kind blijft, en daardoor blijft het gemis ook. Het krijgt alleen een andere rol in hun leven. Je zult zelf ontdekken hoe dit voor jou is. Als jij wel merkt dat je het verlies hebt verwerkt, is dat ook goed.

Je partner en jij zijn allebei jullie baby verloren. Toch rouwen jullie ieder op je eigen manier. Iedereen gaat anders om met verdriet en reageert er anders op. Je kan ook allebei andere behoeften hebben om met de rouw om te gaan. De een wil bijvoorbeeld veel praten en de ander wil liever dingen doen. Of de een wil het liefst aldoor samen zijn, terwijl de ander meer tijd alleen nodig heeft.  
 
Het helpt om elkaar te vertellen waar je behoefte aan hebt. En wat je nodig hebt van de ander. Luister goed naar elkaar en probeer elkaar te begrijpen. Samen kan je naar manieren zoeken om elkaar te steunen. Als dit moeilijk is en voor spanning zorgt, kan je hier hulp bij vragen. Bespreek het bijvoorbeeld met de huisarts. Die kan meedenken over geschikte hulp.

Als je al een kind hebt, verliest die de baby ook. Daarnaast merkt je kind dat alles ineens anders is. Een kind merkt verdriet en stress van de ouders, ook als het nog heel jong is. Dat voelt onveilig voor een kind. Het wil weten dat je er nog bent voor hem of haar.  

Het is belangrijk om aandacht te hebben voor de ervaringen van je kind. Laat merken dat je nog steeds voor hem of haar zorgt. Dat hij of zij bij je terecht kan voor troost, aandacht of om te praten. Kan je het even niet opbrengen, zorg dan voor opvang door iemand die vertrouwd voelt voor je kind.  

Kinderen hebben behoefte aan duidelijkheid. Laat je kind vragen stellen en geef eerlijk antwoord, passend bij de leeftijd. Er zijn kinderboeken over de dood en rouw, die je kan voorlezen. Vraag hoe het is voor je kind en help om hier woorden aan te geven. Betrek je kind bij wat er gebeurt in het gezin. Verder is het fijn voor een kind als de dagelijkse dingen zoveel mogelijk hetzelfde blijven. Probeer de vaste gewoontes te blijven doen.  
 
Heb je behoefte aan hulp hierbij? Of verandert het gedrag van je kind erg en wil je advies? Bespreek het met de huisarts of op het consultatiebureau. Daar kunnen ze met je meedenken over passende hulp.

Wil je hulp bij de rouw? Krijg je last van lichamelijke klachten? Of blijft de rouw langere tijd zo overweldigend dat gewone dingen niet lukken? Neem dan contact op met de huisarts. Die kan advies geven over geschikte hulp. Dat kan bijvoorbeeld een psycholoog, praktijkondersteuner of maatschappelijk werker zijn.  
 
Je krijgt zes weken na de bevalling een nagesprek aangeboden bij de verloskundige, gynaecoloog of andere zorgverlener die bij de bevalling was. Die kan ook meedenken over hulp bij de rouw. Het nagesprek is bedoeld om te zien hoe het met je gaat, lichamelijk en emotioneel. Het overlijden van je baby en de bevalling worden nog een keer met je besproken. Als je hebt gekozen voor onderzoek bij je baby (obductie), krijg je de uitslag te horen.  
 
In het nagesprek kan je zelf ook al je vragen stellen. Schrijf ze van tevoren op om ze niet te vergeten. De antwoorden kunnen helpen bij het rouwproces. Heb je na het nagesprek opnieuw vragen of behoefte aan een gesprek? Dan kan je een vervolgafspraak maken.

In de kraamweek komt je verloskundige bij je thuis om te kijken hoe het met je gaat. Deze kan praktische en emotionele steun bieden bij het afscheid van je baby. Als je een uitvaart voor je baby organiseert, kan je verloskundige daarbij aanwezig zijn, als je dat wilt.  

In de weken daarna blijft je verloskundige je vaste aanspreekpunt bij vragen of zorgen over jouw gezondheid. Daarmee wordt ook je mentale en emotionele gezondheid bedoeld. Dat betekent dat je verloskundige er voor je is als je behoefte hebt aan steun. Zes weken na de bevalling krijg je een nagesprek aangeboden. Als je het fijn vindt om daarna nog contact te hebben, kan je dit met je verloskundige bespreken en hier afspraken over maken.