Huiselijk en/of seksueel geweld: waar vind je hulp?

Als je relatie niet goed loopt tijdens je zwangerschap of de kraamtijd, mag je dit altijd met je verloskundige bespreken. Het kan soms makkelijker zijn om met je verloskundige te praten dan met een familielid of vriendin. 

Wat je aan je verloskundige vertelt, bespreekt ze niet met anderen als jij dat niet wil (beroepsgeheim). Je verloskundige kan naar je luisteren en advies geven over wie jou het beste kan helpen. Je kan relatieproblemen ook met de huisarts of een andere zorgverlener bespreken. 

Huiselijk geweld is de term voor alle soorten geweld binnen een huiselijke situatie. Het slachtoffer en de dader hebben daarbij een relatie met elkaar. Dat hoeft geen liefdesrelatie te zijn. De dader kan de partner, maar ook een ex-partner, gezinslid, familielid of huisvriend(in) zijn.

Een belangrijk onderdeel van huiselijk geweld, is dat het slachtoffer afhankelijk is van de dader. Het slachtoffer heeft de dader bijvoorbeeld nodig voor een slaapplek of financiële hulp. Dat maakt de situatie extra ingewikkeld. Onder huiselijk geweld valt onder meer: (ex-)partnergeweld, kindermishandeling, stalking, vrouwenbesnijdenis en ouderengeweld. 

Er zijn verschillende vormen van huiselijk geweld. Het kan lichamelijk en geestelijk geweld zijn. Als de dader de partner van het slachtoffer is, heet het partnergeweld. Maar de dader kan ook iemand anders in de huiselijke situatie zijn. En het geweld kan zich ook tegen kinderen richten.  

Lichamelijk geweld 

Bijvoorbeeld schoppen, slaan, knijpen, bijten of wurgen. Je partner (of een andere dader) valt je aan en daar kan je wonden of andere schade aan overhouden. Dingen naar je gooien om je pijn te doen of bang te maken, is ook geweld. Lichamelijk geweld is strafbaar voor de wet. Ook als het maar één keer gebeurt. Een andere term ervoor is: fysieke mishandeling. 

Geestelijk geweld 

Dit heet ook wel emotioneel of psychisch geweld. Je kan de schade niet zien, maar geestelijke mishandeling kan heel schadelijk zijn. Dit zijn voorbeelden:   

• Vernederen en kleineren. De dader laat met opmerkingen merken dat je er niet toe doet of waardeloos bent. Dit beschadigt je zelfvertrouwen.  
• Intimideren. De dader dreigt met geweld. Vaak om je ergens toe te dwingen. Deze kan ook dreigen om iemand van wie je houdt iets aan te doen, zoals jouw/jullie kind.  
• Controleren. De dader verbiedt jou om bepaalde dingen te doen. Of contact te hebben met mensen die belangrijk voor je zijn. Of de dader maakt jou financieel afhankelijk.  
• Manipuleren. Je partner verdraait de waarheid, zodat jij aan jezelf gaat twijfelen (gaslighting). Negeren is ook een vorm van manipuleren. Als jij daardoor onzeker wordt, krijgt je partner meer macht over jou.   

Seksueel geweld 

Als je seks moet hebben tegen je zin, is het seksueel geweld. Je moet dan seksuele dingen doen of ondergaan terwijl je dat niet wil. Het kan gaan om verkrachting, maar ook om een intieme aanraking. Je partner negeert jouw grenzen. Ook binnen een relatie heet dit seksueel geweld. Het kan lichamelijk en geestelijk seksueel geweld zijn. Dit kan met lichamelijke dwang zijn, maar dat hoeft niet. Als je geen keuze hebt, omdat je partner macht over jou heeft, heet het ook seksueel geweld.  

Voor hulp bij huiselijk geweld kan je terecht bij verschillende organisaties. Er zijn allerlei soorten hulp, van iemand die naar je luistert tot een veilige opvangplek. Ben je in direct gevaar? Bel dan altijd de politie via 112. 

Voor een luisterend oor, of advies voor de juiste hulp, kan je bellen naar:    

• De Luisterlijn 
• Slachtofferhulp Nederland 
• Veilig Thuis 

Je kan ook kijken op Slachtofferwijzer.nl. Daar staat welke organisaties er zijn en welke hulp die bieden. Ook vind je er een keuzehulp om de juiste hulp bij jouw situatie te vinden. 

Je eigen zorgverlener 

Wil je praten met iemand die je al kent? Je mag altijd je verhaal doen en hulp vragen bij je verloskundige, huisarts, gynaecoloog of een andere zorgverlener. Die kunnen naar je luisteren en advies geven. Ze bespreken niet met je partner (of een andere dader) wat jij hebt verteld, als je dit niet wil. Zorgverleners hebben een beroepsgeheim. Je partner mag jouw medische gegevens ook niet inzien zonder jouw toestemming. 

Veilig Thuis 

Veilig Thuis is het landelijke advies- en meldpunt voor huiselijk geweld. Je kan voor advies anoniem en gratis chatten of bellen met een medewerker via Veiligthuis.nl. Je kan ook een melding doen van huiselijk geweld. Of je zorgverlener kan dit, met jouw toestemming, voor je doen. Veilig Thuis doet dan onderzoek om te beoordelen welke hulp nodig is in jouw situatie.

Als je verloskundige weet of vermoedt dat jij te maken hebt met huiselijk geweld, moet deze een meldcode volgen. Dit heet: de Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. 

De stappen die bij de meldcode horen bespreekt je verloskundige met jou. Een van de stappen is: samen kijken welke hulp er mogelijk is en wat de verloskundige voor je kan doen. Ze kan hierbij (anoniem) advies vragen aan Veilig Thuis. Anoniem betekent: zonder je naam en andere gegevens te vertellen. Of ze kan het huiselijk geweld melden bij Veilig Thuis, met jouw toestemming. Dan kan Veilig Thuis de juiste hulp regelen. Hier vind je meer informatie over de meldcode en alle stappen. 

Beroepsgeheim en de meldcode 

Je verloskundige heeft beroepsgeheim: wat je haar vertelt, blijft tussen jullie. Als je met huiselijk geweld te maken hebt, moet ze de meldcode volgen. Maar ze mag haar beroepsgeheim niet zomaar doorbreken. Als jij je verloskundige in vertrouwen neemt, zal ze dus niet zomaar melding doen bij Veilig Thuis. Daarvoor heeft ze jouw toestemming nodig.  

Alleen bij uitzondering mag een verloskundige melding doen zonder toestemming. Zoals bij ernstige onveiligheid, waarbij snel hulp nodig is, die de verloskundige zelf niet kan regelen. Ook moet ze eerst hebben geprobeerd om jouw toestemming te krijgen.

Als je met huiselijk geweld te maken hebt, kan je dit melden bij Veilig Thuis. Je verloskundige of huisarts kan dit ook voor je doen. Door het te melden kan je goede hulp krijgen, die past bij jouw situatie.  

Veilig Thuis onderzoekt eerst wat er precies aan de hand is. Dit is om te kijken welke hulp nodig is om de gezinssituatie veilig te maken. Het doel van de hulp is een veilige omgeving voor je kind(eren), in je eigen gezin. 

Voor de juiste hulp kan Veilig Thuis verschillende organisaties bij jou in de buurt inschakelen. De hulpverleners willen de situatie niet overnemen, maar steun geven waar dat nodig is. Zij zijn er om samen te werken met ouders, zodat het thuis weer veilig wordt.  

Veel ouders in deze situatie zijn bang dat hun kind uit huis geplaatst wordt. Dit kan alleen via de rechter en het is altijd het laatste middel om een kind in veiligheid te brengen. De hulpverlener moet eerst de zorgen melden bij de Raad voor de Kinderbescherming. Die doet dan ook onderzoek en kan daarna naar de rechter stappen. Uiteindelijk beslist de rechter over uithuisplaatsing. 

Het Centrum Seksueel Geweld is er voor iedereen die een nare seksuele ervaring of seksueel geweld heeft meegemaakt. Het maakt niet uit hoe lang geleden het is gebeurd. Je kan met ze chatten, bellen of een afspraak maken om langs te gaan. Op Centrum Seksueel Geweld staat een video over de hulp die ze bieden en hoe je contact kan opnemen.  

Hier kan het Centrum Seksueel Geweld bijvoorbeeld bij helpen of advies geven:  

• verwerken van wat je is overkomen; 
• controleren of behandelen van een soa (seksueel overdraagbare aandoening);  
• hulp bij een onbedoelde of ongewenste zwangerschap;  
• andere hulpverleners inschakelen, zoals een arts, psycholoog, verpleegkundige, maatschappelijk werker of de politie.  

Als je ongewenst zwanger bent geraakt door seksueel geweld, kan je ook hulp krijgen bij Stichting FIOM. Deze hulp gaat over de opties bij een ongewenste zwangerschap: de zwangerschap stoppen of zwanger blijven. Je vindt er informatie en steun, welke keuze je ook maakt. Via hun website Infopuntonbedoeldzwanger.nl kan je ook anoniem chatten of bellen met een hulpverlener. 

Een nare seksuele ervaring kan veel invloed hebben op je zwangerschap en je bevalling. Het kan bijvoorbeeld stress geven wanneer je verloskundige je wil aanraken om je te onderzoeken. Of wanneer je deels bloot bent tijdens de bevalling. Je kan het moeilijk vinden om anderen te vertrouwen in de buurt van jouw lichaam. Het kan je angstig maken voor het verliezen van controle over je lichaam. 

Daarom is het goed dat je verloskundige het weet als dit bij jou speelt. Dan kan die daar rekening mee houden. Samen kunnen jullie bespreken welke begeleiding veilig voelt voor jou. Je verloskundige kan ook met je meedenken over hulp van een andere zorgverlener, zoals een psycholoog. Je hoeft niet precies te vertellen wat je hebt meegemaakt, als je dat liever privé houdt. In dit artikel lees je meer. 

Bij de eerste afspraak vraagt de verloskundige meestal of je een nare ervaring hebt gehad op seksueel gebied. Daar mag je ook altijd later in de zwangerschap over beginnen. Vind je dat moeilijk of weet je niet wat je moet zeggen? Het Centrum Seksueel Geweld heeft een brief die je aan je verloskundige kan geven: Brief voor zorgprofessionals. 

Als je met huiselijk en/of seksueel geweld te maken hebt, is het heel belangrijk om erover te praten. Je verloskundige is er voor je. Je ervaringen delen kan opluchten en stress verminderen. Ook is het een stap om hulp te krijgen. 

Het kan lastig zijn om te vertellen dat je huiselijk geweld meemaakt. Misschien ben je bang voor wat er gaat gebeuren als je hierover praat. Of je kan je ervoor schamen, ook al is het niet jouw schuld. Toch is het belangrijk om te vertellen. Er zijn mensen die je willen helpen als ze weten wat er aan de hand is.  

Huiselijk geweld komt vaak voor en het kan iedereen overkomen. Je verloskundige luistert naar je en oordeelt niet. Ze deelt niet met anderen wat je haar vertelt, als jij dat niet wil. Wel kan ze ondersteunen bij het vinden van goede hulp voor jou. Je verloskundige blijft betrokken zolang je zorg van haar krijgt, zodat je iemand hebt die je in vertrouwen kan nemen.