Als je een tweeling (meerling) krijgt

Als je zwanger bent van meer dan één baby, heet dit een meerlingzwangerschap. In 2024 kregen ongeveer 16 op de 1000 zwangeren in Nederland een meerling (1,6%). Meestal is dit een tweeling, maar drielingen en vierlingen komen ook voor (en heel soms een vijfling of zesling, maar dit is erg zeldzaam). 

Meerlingen kunnen op twee manieren ontstaan: 

• er worden meerdere eicellen tegelijk bevrucht;
• uit één bevruchte eicel groeien meerdere embryo’s (baby's). 

Meer kans op een tweeling

In sommige gevallen is er meer kans op een meerling. Dit is zo als: 

• je ouder bent dan 35 jaar (2% meer kans op een tweeling);
• bij vruchtbaarheidsbehandelingen zoals ivf meerdere embryo's tegelijk in de baarmoeder worden teruggeplaatst. In Nederland wordt meestal één embryo teruggeplaatst.
• er in de familie van de vrouw twee-eiige tweelingen voorkomen. Je kan deze aanleg erven van je moeder, maar ook van je vader.

Meestal wordt bij de eerste echo ontdekt dat je een tweeling krijgt. Er zijn dan twee kloppende hartjes te zien. Heel soms is de ene baby bij deze echo niet te zien, omdat de andere baby ervoor ligt. Dan kom je er een paar weken later achter, bij de volgende echo.  

Als blijkt dat je een tweeling krijgt, verwijst de verloskundige je door naar het ziekenhuis. Een gynaecoloog neemt de begeleiding van de zwangerschap over. Ook wordt met een echo gekeken of het een twee-eiige of een eeneiige tweeling is, en of er één placenta is of twee.

Een tweeling kan eeneiig of twee-eiig zijn. Dit is het verschil: 

Eeneiig  

Een eeneiige tweeling ontstaat wanneer één bevruchte eicel zich splitst. Er groeien dus twee embryo's (baby's) uit één eitje. Dit zijn altijd twee meisjes of twee jongens (hetzelfde geslacht) en beide baby’s hebben precies hetzelfde DNA (erfelijk materiaal). Ze lijken ook erg op elkaar qua uiterlijk.  

Soms hebben de baby's samen één placenta, soms hebben ze ieder hun eigen placenta. Dat hangt af van het moment waarop de bevruchte eicel zich splitst. Heel soms zitten de baby's samen in één vruchtzak, maar dat is erg zeldzaam. Zo zit het:  

• Splitsing binnen 5 dagen: 2 placenta's en 2 vruchtzakken.
• Splitsing tussen dag 5 en 8: 1 placenta, 2 vruchtzakken.
• Splitsing na dag 8: 1 placenta en 1 vruchtzak.  

Twee-eiig 

Een twee-eiige tweeling ontstaat als er bij een eisprong twee eicellen vrijkomen, die allebei worden bevrucht. De baby’s hebben verschillend DNA, kunnen een meisje en een jongen zijn (verschillend geslacht) en ze hoeven niet op elkaar te lijken. Een twee-eiige tweeling heeft altijd twee placenta’s en twee vruchtzakken.

Zwanger zijn van een tweeling verschilt van een eenlingzwangerschap. In het begin kan je meer last hebben van klachten zoals misselijkheid en vermoeidheid. Dat komt doordat je lichaam meer zwangerschapshormonen aanmaakt. Ook gaan er meer voedingsstoffen naar de groei van je baby's.  

Vaak kan je in de eerste weken je dagelijkse dingen gewoon blijven doen. Neem rust als je merkt dat je dat nodig hebt. Activiteiten zoals sporten kunnen sneller te zwaar worden.  

Begeleiding in het ziekenhuis

Als blijkt dat je een tweeling verwacht, verwijst je verloskundige je naar het ziekenhuis. Een gynaecoloog neemt de begeleiding over. Je krijgt vaker controles dan bij één baby. Vanaf ongeveer 24 weken krijg je ook regelmatig een groei-echo. Dit is een onderzoek om te kijken of beide baby's zich goed ontwikkelen. Bij een tweeling is er meer kans dat de groei minder goed gaat, bij één baby of bij allebei. Ook is er meer kans op een vroeggeboorte of problemen bij de moeder, zoals een hoge bloeddruk. Daarom is de begeleiding in het ziekenhuis.

De bevalling van een tweeling is in het ziekenhuis, onder begeleiding van een gynaecoloog. De kans dat er tijdens de bevalling een probleem ontstaat, is bij een tweeling groter. Daarom krijg je meestal een ctg. Dit is een apparaat dat de hartslag van de baby's meet, om in de gaten te houden hoe het met ze gaat. In dit artikel kan je er meer over lezen. Ook krijg je een infuus voor als je vocht of medicatie nodig hebt.  

Wanneer ga je bevallen? 

Bij een tweeling beval je meestal eerder dan bij één baby. De weeën kunnen eerder beginnen doordat de baarmoeder meer uitrekt. Ook kunnen de vliezen eerder breken. Hier kan je rekening mee houden:  

• eeneiige tweeling: bevallen tussen 36 en 37 weken;
• twee-eiige tweeling: bevallen tussen 37 en 38 weken.  

Soms adviseert de gynaecoloog om de bevalling eerder te laten beginnen (inleiden). Bijvoorbeeld als je bloeddruk te hoog is of als er tekenen zijn dat de placenta minder goed werkt. Hier kan je meer lezen over het inleiden van een bevalling.  

Hoe gaat de bevalling van een tweeling?

Vaak kan je gewoon vaginaal bevallen als je een tweeling krijgt. Dat betekent dat de baby's via je vagina worden geboren. Er kan ook een keizersnede nodig zijn. Je bespreekt dit van tevoren met de gynaecoloog. Het advies hangt onder meer af van de ligging van de onderste baby, die het dichtst bij de baarmoedermond (uitgang) ligt:  

• Ligt de onderste baby met het hoofdje naar beneden (hoofdligging), dan kan je vaak vaginaal bevallen. Ook als de tweede baby met de billen naar beneden ligt (stuitligging). Een keizersnede is dan niet veiliger.
• Ligt de eerste baby in stuitligging, dan is een keizersnede meestal het advies. Dit hoeft niet altijd zo te zijn. Je bespreekt dit met de gynaecoloog. 

Soms blijkt pas tijdens de bevalling dat een keizersnede veiliger is. Bijvoorbeeld als de weeën niet sterk genoeg zijn of als de tweede baby niet goed bijdraait. Dat kan betekenen dat die niet (goed) door de vagina past. 

Als je zwanger bent van een tweeling, heb je op sommige problemen een grotere kans dan wanneer je één baby krijgt:  

Risico's voor de moeder

Als je een tweeling krijgt, is je lichaam harder aan het werk dan bij één baby. Er is daardoor meer kans op: 

• zeer ernstige misselijkheid (HG);
• hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap;
• pre-eclampsie. 

Over een hoge bloeddruk en pre-eclampsie kan je meer lezen in dit artikel. 

Risico's voor de tweeling  

• Vroeggeboorte. Dan worden de baby's vóór 37 weken geboren. Na 34 weken geeft dit meestal geen grote problemen. Vóór 34 weken is er vaak meer medische hulp nodig, omdat de longen en andere organen nog niet goed werken buiten de buik. In dit artikel vind je informatie over vroeggeboorte.
• Groeiachterstand. Dat betekent dat de baby's minder goed groeien. Dit komt doordat de placenta’s kleiner zijn. Hierdoor kunnen de baby's bij de geboorte een laag gewicht hebben.
• Tweeling Transfusie Syndroom (TTS). Dit kan alleen voorkomen bij tweelingen die één placenta delen. Eén baby krijgt dan te veel bloed en de andere te weinig. Dit kan ernstige gevolgen hebben voor beide baby’s. Daarom wordt dit goed in de gaten gehouden met echo’s.  

Bij een tweelingzwangerschap krijg je meer verlof dan bij één baby. Je hebt recht op minimaal 20 weken verlof: 

• 10 weken zwangerschapsverlof. Je gaat uiterlijk 8 weken voor de uitgerekende datum met verlof. Het verlof duurt tot en met de dag van de bevalling.
• 10 weken bevallingsverlof. Dit gaat de dag na de bevalling in. 

Duurt je zwangerschapsverlof minder dan 10 weken, dan mag je de gemiste dagen of weken optellen bij je bevallingsverlof. In totaal krijg je altijd minimaal 20 weken verlof.

Als de baby’s niet te vroeg zijn geboren en een goed geboortegewicht hebben, krijg je meestal gewoon thuis kraamzorg. Vertel het kraamzorgbureau dat je een tweeling krijgt zodra je dit weet. Dan kunnen ze extra kraamhulp regelen. Ook komt de verloskundige bij je thuis voor controle. Dit is een verloskundige van de praktijk waar je je eerste afspraak had. 

Soms moeten de baby's in het ziekenhuis worden opgenomen. Bijvoorbeeld als ze te vroeg zijn geboren. Het kan zijn dat de moeder dan eerder naar huis mag dan de baby's. Veel ouders kiezen ervoor om ook (deels) nog in het ziekenhuis te blijven. Hoelang dit kan, verschilt per ziekenhuis. Dit bespreek je met de kinderarts. 

Als je baby's eerst een tijdje in de couveuse hebben gelegen, kan je thuis soms toch nog een paar uur kraamzorg krijgen. Dit heet couveuse-nazorg. Je krijgt dan hulp bij de verzorging van je baby's. Of je hier recht op hebt en behoefte aan hebt, verschilt per situatie. Je kan dit in het ziekenhuis en met de kraamzorg bespreken.

Je kan een tweeling gewoon borstvoeding geven. Je lichaam gaat moedermelk aanmaken voor twee baby's. Borstvoeding werkt volgens vraag en aanbod. Dat betekent dat je vanzelf meer melk gaat aanmaken als er vaker uit de borst wordt gedronken. Of als je vaker kolft. Als je twee baby's voedt, past de aanmaak van melk zich daar dus op aan. 

Je kan beide baby's tegelijk voeden, of om de beurt. Het één is niet beter dan het ander. Je gaat vanzelf ontdekken wat het beste werkt voor jou en je baby's.  

Soms hebben pasgeboren baby's nog niet genoeg kracht om zelf uit de borst te drinken. Bijvoorbeeld als ze te vroeg zijn geboren. Je kan dan eerst moedermelk kolven om aan je baby's te geven. Dit helpt ook voor de aanmaak van melk.  

Een verloskundige, verpleegkundige of kraamverzorgende kan je tips en advies geven voor de borstvoeding. Je kan ook hulp vragen van een lactatiekundige. Dit is een specialist in borstvoeding. In veel ziekenhuizen werkt een lactatiekundige op de kraamafdeling.

Als blijkt dat je een tweeling krijgt, verwijst je verloskundige je door naar het ziekenhuis. Een gynaecoloog neemt de begeleiding van de zwangerschap over. Maar als je daarnaast ook begeleiding van je verloskundige wilt, kan je dit met haar bespreken.  

Als je na de bevalling thuis bent, begeleidt de verloskundige de kraamperiode. Blijf je langer in het ziekenhuis, dan kan de verloskundige daar langskomen om te kijken hoe het met jou en je baby’s gaat en om ondersteuning te geven.