Wat kan je doen als je je werk niet volhoudt tijdens of na de zwangerschap?

Hoe merk je dat je je werk niet volhoudt? En wanneer besluit je om dit op je werk te vertellen? Daar kan je over twijfelen. Misschien voel je je de ene dag beter dan de andere. Het hangt ook af van het soort werk dat je doet, of je ver moet reizen en hoe makkelijk je thuis kan werken of pauze kan nemen. Het is niet in het algemeen te zeggen of werk vol te houden is tijdens een zwangerschap. Een ander kan dat ook niet voor jou bepalen. 

Er zijn wel signalen waaraan je kan merken dat je werk te veel energie kost. Dit kan invloed hebben op je lichamelijke en/of je mentale gezondheid. Hier kan je samen met je verloskundige naar kijken. Dit zijn wat voorbeelden: 

• Erge vermoeidheid. Moe zijn na je werk is normaal, zeker als je zwanger bent. Maar als het daardoor niet meer lukt om gewone dagelijkse dingen te doen, kost je werk te veel energie. 
• Geen tijd voor jezelf. Kan je niet genoeg uitrusten door je werk? Of heb je geen energie over om dingen te doen voor je plezier en ontspanning? Dan vraagt je werk te veel van je. 
• Lichamelijke klachten. Tijdens een werkdag kan je bijvoorbeeld last krijgen van rugpijn of bekkenpijn. Als deze klachten erger worden of niet verminderen na je werk, wordt je lichaam te veel belast. 
• Harde buiken. Dit komt vaak voor tijdens de zwangerschap en het is onschuldig. Maar het kan wel een teken zijn dat je meer rust nodig hebt. Hier kan je meer lezen over harde buiken.

In de wet staat welke rechten je op je werk hebt als je zwanger bent. Zo heb je het recht om onder werktijd naar je verloskundige, Centering Zwangerschap, de gynaecoloog of een medische echo te gaan. Je werkgever moet de afspraaktijd en de reistijd doorbetalen.   

Het feit dat je zwanger bent, mag geen invloed hebben op je baan. Je werkgever mag je bijvoorbeeld niet ontslaan of een promotie weigeren omdat je zwanger bent. Ook niet als je daardoor minder of niet kan werken. 

Je werk kan wel aangepast worden, als dat nodig is voor een gezonde zwangerschap. Hieronder staat wat je werkgever volgens de wet voor je moet doen om je werk aan te passen. 

1. Je werkplek en manier van werken aanpassen 

Het doel is dat je je eigen werk op je eigen plek kan blijven doen. Je werkgever is verplicht om je werkplek en manier van werken veilig te maken tijdens de zwangerschap en als je borstvoeding geeft. Doe je bijvoorbeeld staand werk? Dan krijg je een stoel, zodat je ook kan zitten. Moet je zwaar tillen? Dan kan een steekkar een oplossing zijn. Of denk aan (vaker) thuiswerken, als dat minder energie kost. Hier kan je meer lezen over het aanpassen van zwaar of stressvol werk tijdens de zwangerschap. 

2. Andere werktijden en meer pauze 

Tijdens je zwangerschap heb je recht op meer pauze: een achtste van je werkdag. Je kan voor één lange pauze kiezen of meerdere korte pauzes. Ook mag je je extra pauzetijd aan het begin of eind van de dag nemen. Dan kan je later beginnen of eerder naar huis. De extra uren pauze gaan niet van je vakantiedagen af en je krijgt hetzelfde loon. Werk je in diensten, dan moet je werkgever ervoor zorgen dat je geen nachtdienst hoeft te doen. 

3. Tijdelijk ander werk 

Werk je met schadelijke stoffen, straling of andere risico's voor de zwangerschap? Of kunnen je werktijden niet worden aangepast? Dan kan je werkgever je tijdelijk een andere functie geven. Dit heeft geen gevolgen voor je loon. Je krijgt je eigen functie terug zodra je die weer kan doen.   

4. Vrijstelling  

Als je je werk niet volhoudt en aanpassingen niet genoeg helpen, kan je werkgever je vrijstelling geven. Meestal krijg je dan je loon doorbetaald, maar hoef je geen werk meer te doen. Een vrijstelling komt erg weinig voor. In deze situatie gaan zwangeren meestal (deels) de Ziektewet in. Het UWV betaalt dan je loon door.  

Je mag altijd contact zoeken met de bedrijfsarts, ook als je geen klachten hebt. Bijvoorbeeld om te kijken welke risico's je loopt op jouw werk en om hier een plan voor te maken. Of als je advies wilt over het aanpassen van je werk als je dit niet goed volhoudt.

Je kan op z'n vroegst 6 weken voor je uitgerekende datum met zwangerschapsverlof. Bij een tweeling of meerling is dit 10 weken. Vanaf dan gaan de regelingen vanuit de overheid en het UWV in. 

Als je al eerder vrij wilt voordat de baby komt, kan je je vakantiedagen gebruiken. Wil je eerder stoppen met werken omdat je je werk niet meer volhoudt, bespreek dit dan met de bedrijfsarts. De Ziektewet kan ook een optie zijn. 

Zit je in de Ziektewet, dan gaat vanaf 6 weken voor je uitgerekende datum automatisch je zwangerschapsverlof in. Ook als je eigenlijk van plan was om 4 weken voor je uitgerekende datum met verlof te gaan. 

Hier kan je meer lezen over zwangerschapsverlof.

Na je bevalling krijg je minimaal 10 weken bevallingsverlof. Kan je daarna niet werken omdat je gezondheid nog niet goed genoeg is door je zwangerschap, bevalling of kraamtijd? Dan kan je je ziekmelden. Als je dit doet voor het eind van je verlof, ga je in de Ziektewet en krijg je betaald door het UWV. Ga je eerst aan het werk, maar meld je je daarna toch ziek? Dan betaalt je werkgever je loon door. 

Als je wel weer aan het werk kan, maar je werk nog niet helemaal volhoudt, zijn er ook regelingen. Dit zijn dezelfde regelingen als tijdens de zwangerschap. Deze gelden tot 6 maanden na de geboorte van je baby. Je kan bijvoorbeeld tijdelijk aangepast werk doen of minder uren werken. Dit bespreek je met de bedrijfsarts en je werkgever.

Je mag de eerste 9 maanden na de geboorte van je baby ook een kwart van je werktijd gebruiken om borstvoeding te geven of te kolven. Dit betaalt je werkgever door. In dit artikel kan je er meer over lezen.

Als je erg moe bent of klachten hebt, kan je met je verloskundige bespreken of dit inderdaad kan komen doordat je werk te zwaar is. Je verloskundige kan met je meedenken hoe je hiermee kan omgaan. Maar deze mag hier geen officieel advies over geven aan je werkgever. Je verloskundige kan je werkgever dus niet vertellen dat je minder moet gaan werken.  

Verloskundigen praten vaak met zwangeren over dit onderwerp. Het komt regelmatig voor dat minder of anders werken beter is voor de zwangerschap. Als dat in jouw geval zou helpen, is het advies om met je berdrijfsarts en/of werkgever te gaan praten.